Türkiye Cumhuriyeti

Urumiye Başkonsolosluğu

Başkonsolosluk Duyurusu

Dışişleri Bakanı Sayın Mevlüt Çavuşoğlu'nun İran Dışişleri Bakanı Cevad Zarif'le Düzenlediği Ortak Basın Toplantısı- 12 Ağustos 2016 , 14.08.2016

Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanı Sayın Mevlüt Çavuşoğlu'nun İran Dışişleri Bakanı Sayın Cevad Zarif ile 12 Ağustos 2016 tarihinde düzenlediği ortak basın toplantısının içeriği aşağıdadır.

DIŞİŞLERİ BAKANI MEVLÜT ÇAVUŞOĞLU- Çok değerli basın mensupları, bugün İran Dışişleri Bakanı sevgili kardeşim Cevad Zarif ve heyetini Türkiye’de, Ankara’da ağırlıyoruz. Öncelikle sevgili kardeşime ve heyetine hoşgeldiniz diyorum.

Sevgili kardeşim Cevad Zarif’e özellikle 15 Temmuz darbe girişiminin olduğu gece şahsen kendisinin, İran yönetiminin ve İran halkının verdiği destekten dolayı şükranlarımı sunuyorum. O gece biz Samsun’da uyumadık sabahladık, ama Tahran’da da kardeşim Cevad Zarif bizimle beraber uyumadı, o gece yurtdışından en çok görüştüğüm Dışişleri Bakanıydı. En az 4-5 defa beni aradı son durum hakkında bilgi aldı. Ertesi günlerde de defalarca aradı.

Esasen 18 Temmuz Pazartesi günü Cevad Zarif kardeşimin ziyareti gerçekleşecekti, ama darbe girişiminden dolayı bu ziyareti ertelemek durumunda kaldık. Daha sonraki süreçte de Türkiye ne zaman hazırsa, gelmeye hazır olduğunu bize iletmişti. Bugün kendi aramızda ikili konuları değerlendirme fırsatımız oldu. Özellikle de siyasi ilişkilerimizi değerlendirdik, ki bu yıl gerçekten karşılıklı ziyaret ve üst düzey toplantılar bakımından son derece verimli bir yıl oldu. Biz bu süreci, bu eğilimi devam ettirmek istiyoruz. İran Meclis Başkanı Laricani’nin Türkiye ziyareti sözkonusu. Ekonomi Bakanımız İran’a gidecek, yine Meclis’lerimizin Dış İlişkiler Komisyonu Başkanları görüşecekler. Biz zaten her fırsatta görüyoruz, bu ivmeyi devam ettirmekte fayda var.

İkili ticaretimizde biraz düşüş var, ama 30 milyar dolar hedefimiz var. Bir tarafta ürün çeşitliliği, diğer taraftan ticaretin önündeki bazı engeller var ulaşım dahil, bunları kaldırmamız gerekiyor. Karşılıklı yatırımların miktarını arttırma konusunda da gerçekten ciddi bir ilgi var. İranlı işadamlarının Türkiye’de yatırımları var, Türk işadamlarının İran’da yatırım yapmak istediklerini görüyoruz, bizim de görevimiz kendilerine yardımcı olmak, bu şekilde ticaret hacmimizi de artırmayı düşünüyoruz.

Diğer taraftan bölgesel konuları da değerlendirdik. Bölgesel konuların içinde hem ikili düzeyde, hem bölgesel enerji işbirliği de var. İran doğalgazın Türkiye’ye gelmesini istiyoruz, daha fazla almak istiyoruz. Fiyat konusunu da konuştuk, tahkimlere bırakmadan esasen fiyat konusunda da anlaşabilmeliyiz. İran doğalgazının Avrupa’ya ulaşmasını, yine elektrik alanındaki işbirliğimizi hem ikili düzeyde, hem bölgesel düzeyde değerlendirme fırsatı bulduk. Turizm konusunu değerlendirdik, biz İranlı kardeşlerimizin tatillerini geçirmek için Türkiye’ye gelmesinden büyük bir memnuniyet duyuyoruz ve daha fazla kardeşimizi ağırlamak istiyoruz.

Bölgesel konuları konuştuk, Suriye konusunda düşüncelerimizi bir kere daha paylaştık, bundan sonraki süreçte daha yakın işbirliği içinde bu konuları değerlendireceğiz. Hemfikir olduğumuz konular var, özellikle Suriye’nin sınır bütünlüğü, toprak bütünlüğü konusunda hemfikiriz, bu çok önemli bir konu. Bazı konularda görüş ayrılığımız bugüne kadar oldu, ama görüş ayrılığı olduğu zamanlarda bile diyaloğumuzu hiçbir zaman kesmedik. Biz Suriye’de kalıcı bir çözüm için İran’ın yapıcı rolünün önemli olduğunu başından beri vurguluyoruz, bugün de aynı çizgideyiz. Yine terör konusu, iki ülkenin güvenliği konusu çok önemli. Biz İran’ın güvenliğini ve istikrarın Türkiye’nin güvenliği ve istikrarı olarak görüyoruz. İran’ın da böyle düşündüğünü biliyoruz. İran’da PJAK, Türkiye’de PKK, Suriye’de PYD, bunların arasında da bir ayrım görmüyoruz. Hepsinin bölgenin ve özellikle İran ve Türkiye’nin güvenliğine tehdit olduğunu biliyoruz. Aynı şekilde yine bölgede DEAŞ, El Nusra gibi maalesef radikalleşen terör örgütleri var. Bunlara karşı da birlikte mücadele etmemiz lazım.

Suriye’de kalıcı bir barış ve çözüm için bundan sonraki süreçte de söylediğim gibi işbirliğimizi daha da güçlendireceğiz.

Bugün öğleden sonra Sayın Cumhurbaşkanımız da sevgili kardeşim Cevad Zarif’i kabul edecek; daha sonra Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne gideceğiz. Türkiye Büyük Millet Meclisi maalesef ilk defa bu darbe girişiminde hedef oldu, milletin iradesinin temsil ettiği Meclis’imiz bombalandı, kardeşim özellikle burayı görmek, ziyaret etmek istedi.

Ben bir kere daha hoşgeldiniz diyorum ve bize verdikleri destek için kardeşimin şahsında İran yönetimine ve kardeş İran halkına da çok teşekkür ediyorum. Buyurun.


İRAN DIŞIŞLERİ BAKANI CEVAD ZARİF- Bismillahirrahmanirrahim.

Size iyi günler dilerim saygıdeğer arkadaşlara, basın mensuplarına. En başta dost ve kardeş Türkiye’nin sıcak ve samimi misafirperverliğine teşekkür ederim. Aynı şekilde Sayın Mevlüt Çavuşoğlu kardeşime de samimi ifadelerinden dolayı çok teşekkür ederim.

Türkiye halkını darbeciler karşısında gösterdikleri direnişten dolayı yürekten tebrik ederim. Gerçekten direnişleriyle bölge halklarında iftihar yarattılar. Bölge halklarına, böyle darbeler ve zor kullanmalarla demokrasi ve haklarının ellerinden alınmasına izin vermediklerini gösterdiler. Kardeşim ve dostum Sayın Çavuşoğlu’nu bundan dolayı tebrik ediyorum. Maalesef darbeciler demokrasinin merkezi olan Türkiye Parlamentosu’nu bombaladılar. Biz de benzer bir olayı 100 yıl önce İran’da yaşamıştık. İran’da da Parlamentoya karşı ateş açılmıştı. Türkiye halkına İran’ın demokrasiden yana ve Türkiye halkının yanında olduğunu göstermek ve bildirmek isterim. Türkiye Hükümeti ve milleti, halkın sahnede olmasıyla darbenin üstesinden geldi.

İran-Türkiye ilişkileri çok kapsamlı ve çok boyutludur. Pek çok alanda işbirliği imkanlarımız var. Dini ve tarihi ortaklıklarımız İran ve Türkiye halkları için büyük işbirliği imkânları sağlıyor. Tabii iki ülkenin liderlerinin belirlemiş oldukları işbirliği hacmine ulaşabilmemiz için daha çok yapmamız gerekenler vardır. Ama bu alandaki bazı pürüzleri ortadan kaldırmak ve amaca ulaşmak için bugün bazı yararlı görüşmeler yaptık. İşbirliğimiz iki ülke liderlerinin siyasi iradesi sayesinde çeşitli alanlarda devam edecek ve daha da ilerleyecektir.

Biz elektrik, doğalgaz ve enerji hatlarının Türkiye ve Avrupa’ya bağlanmasına hazırız. Bu alanda Türk arkadaşımızla daha fazla işbirliği yapmaya da hazırız. İran doğalgazının Türkiye’ye satışının artırılması, Türk yatırımcıların doğalgaz alanında yatırımda bulunmaları, elektrik satışı konularına öncelik veriyoruz. Ayrıca iki ülkenin turizm alanında işbirliğini de önemsiyoruz. Bugün Türkiye’de çok sayıda İranlı turist vardır. Umarız bazı sorunları ortadan kaldırarak bunu daha fazla artırma imkânımız olur ve İran vatandaşları daha güvenli bir şekilde saygıdeğer dostları ve komşularının ülkesinde tatillerini geçirirler.

Aynı şekilde terörizm ve aşırıcılıkla mücadele konusunda da ortak bakış açımız var ve bu alanda da işbirliği yapmamız lazım. Biz de aynı Türkiye gibi Türkiye’nin güvenliğini kendi güvenliğimiz olarak görüyoruz. Bu darbe girişimi sırasında da sonraki dönemde de bunu gösterdik; Türk halkının yanında olduğumuzu, hiçbir zaman Türk halkından uzaklaşmayacağımızı söyledik. Hiçbir kuvvet İran ve Türk halklarını birbirinden ayıramaz, uzaklaştıramaz. Belki bazı konularda farklı bakış açılarımız olabilir, ama çok önemli konularda, hatta bazı ihtilaflı konularda dahi ortak bakış açılarımız vardır. Bizim ve Türkiye’nin Suriye’nin toprak bütünlüğünün ve birliğinin korunması konusunda ortak görüşlerimiz var. Tüm Suriye halkı kendi gerçeklerini belirlemesi gerekiyor. IŞİD ve aşırıcılığına karşı hepimizin karşı durması gerekiyor diye düşünüyoruz. Bazı konularda farklı bakışlarımız olsa bile bu konularda diyalogu artırmalı, ikili ve çoklu görüşmeler yapmamız lazım. Türk arkadaşlarımızla bölgesel konularda şuna inanıyoruz: Bölgemizin daha fazla çatışmaya ve aşırıcılara tahammülü yoktur ve bu alanda artık işbirliğini yapmamız lazım.

Türkiye ve Rusya’nın yeniden işbirliğine başlamasından çok memnunuz, biz de bu alanda yardım etmeye hazırız. Yeniden barış ve huzura erişilmesi ve aşırıcılıkla mücadele için bu üç ülkenin, diğer ülkelerle beraber çalışması lazım. Bir kez daha dostum ve kardeşim Sayın Çavuşoğlu’na ve Türk halkına sıcak misafirperverliklerinden dolayı teşekkür ederim. Umarım bizim güçlü ve eskiye dayanan ilişkilerimiz her gün daha da ileriye gider.

SORU- Efendim hem size, hem de Sayın Konuk Bakana bir sorum olacak. Bangladeş’te görev yapan bir Türk diplomatın, darbeyle ilişkili olan bir diplomatın bugün Rusya’ya kaçtığına yönelik haberleri gördük. Bu haber doğru mudur, sizin Rusya nezdinde bir girişiminiz olmuş mudur? Bu size yönelik sorum.

Konuk Bakana ise; Efendim siz de turizmden bahsettiniz, Türkiye’ye daha çok İranlı turistin gelmesini istediğinizden bahsettiniz, ama bu darbe girişiminden sonra İran’ın Türkiye’ye yönelik tur satışlarını iptal ettiğini haberleri vardı, yasakladığı daha doğrusu. Bu yasak kalktı mı, bu yasağın gerekçesi Türkiye’nin güvenli ve istikrarlı bir ülke olmaması mı, bu yasağın kaldırılmasıyla ilgili olarak yeni bir adım atılacak mı?

Teşekkür ederim.


İRAN DIŞİŞLERİ BAKANI CEVAD ZARİF- İran’dan İstanbul’a, Ankara’ya uçuşlar var, devam ediyor. Türkiye’ye bütün uçuşlarda uçaklar hep dolu geliyor. Darbe girişiminden sonra ortaya gelen bazı sorunlar, bazı turların ve uçuşların gecikmesine neden oldu. Hükümet İran turlarının yeniden başlaması için her türlü işbirliğine hazırdır. Bazı tur acenteleri ve turist olarak gelmek isteyenlerin sorunlarını biliyoruz. Şuna inanıyoruz ki: Türkiye’ye turlar ve İranlı turistlerin gelişleri tekrardan başlayacaktır.

DIŞİŞLERİ BAKANI MEVLÜT ÇAVUŞOĞLU- Çok teşekkür ediyorum sorunuz için. Biz Bangladeş Büyükelçiliğimizde görev yapan üç memurumuzu geri çağırmıştık. Bunlardan iki tanesi ABD’ye kaçtı, bir tanesi de Türkiye’ye döndü ve Bakanlığımızda göreve başladı; merkezde görevlendirmek için davet etmiştik. Toplamda ilk etapta 208 diplomatik kariyer memurunu geri çağırmıştık merkezde görevlendirmek üzere. Mazeretsiz, izinsiz şekilde dönmeyen memur sayısı 32’dir. Bazılarının mazereti oldu, geçerli mazeretleri oldu bizden izin istediler, biz de onların mazeretini kabul ettik ve izin verdik. Ama mazeretsiz ya da izinsiz şekilde dönmeyen kişi sayısı şu anda 32. Bangladeş’ten dediğim gibi üç kişiyi geri çağırdık, ama bu iddia yeni geldi bize bunu da detaylı bir şekilde inceleyeceğiz takip edeceğiz.


SORU- Efendim, sorum Konuk Bakan’a olacak. Efendim, Türkiye’yle Rusya arasında son dönemde yakın bir işbirliği var özellikle Suriye konusunda üçlü mekanizmalar hayata geçiriliyor. İran bu gelişmeleri nasıl değerlendiriyor, acaba İran da bu mekanizmaların içinde olmak ister mi veya bu yönde bir talebi var mı? Biraz önce konuşmanızda üç ülkenin bölgenin huzuru ve demokrasisi için, barışı için çok önemli olduğundan bahsettiniz. İran da Türkiye ve Rusya arasındaki bu mekanizmalara katılacak mı? Teşekkürler.

İRAN DIŞİŞLERİ BAKANI CEVAD ZARİF- Biz iki önemli komşumuz olan Türkiye ve Rusya’nın ilişkileri iyiye ve bölgesel işbirliğine doğru gittiğini görüyoruz ki bu işbirliği her üç ülke için de önemlidir. İran’ın her zaman Türkiye’yle Suriye konusunda pozitif diyalogları oldu. Rusya’yla da çok iyi ilişkileri vardır bu alanda. Ve şuna inanıyoruz: Suriye’de güvenlik ve istikrarın sağlanması, çatışmaların sonlandırılması ve aşırıcılıkla mücadele için bütün tarafların işbirliği yapması lazım. Türkiye’yle Rusya arasında yeniden başlayan işbirliğinden de çok memnunuz.

SORU- Yurtdışında FETÖ soruşturmasıyla ilgili firar eden veya kendisinden haber alınmayan askeri ataşeler hakkında son durum nedir? Bakanlık bu konuda soruşturma yürütüyordu?

DIŞİŞLERİ BAKANI MEVLÜT ÇAVUŞOĞLU- Sorunuzu tam anlayamadım, kimler hakkında?

SORU- Yurtdışında FETÖ soruşturmasıyla ilgili firar eden ve kendisinden alınmayan memurlarla alakalı son durum nedir?

DIŞİŞLERİ BAKANI MEVLÜT ÇAVUŞOĞLU- Bizim Bakanlığın memurları mı?

SORU- Evet efendim. Bir de, ABD’ye sığınan tümamiral hakkında bilgi paylaşır mısınız? Ayrıca FETÖ elebaşının Türkiye’ye iadesine ilişkin yeni bir gelişme var mı? Teşekkür ederim.

DIŞİŞLERİ BAKANI MEVLÜT ÇAVUŞOĞLU- Teşekkür ediyorum.
Biraz önce rakamları verdim, bu geri dönmeyen 32 kişinin değişik yollarla başka ülkelere kaçtığı bilgisini aldık, deniz yoluyla kaçanlar var, hava yoluyla kaçanlar var, ama bazıları hakkında henüz teyit edilmiş bir bilgi yok, nerede oldukları hakkında bilgi yok, bunları da kısa süre içinde tespit ederiz. Tabii kaçtıkları ülkelerle de temaslara geçtik, onların da iade edilmesiyle ilgili çalışmaları sürdüreceğiz.

Yine sorduğunuz Amerika’daki amiral konusunda farklı bilgiler geliyor, esasen Genelkurmay Başkanlığı’na bunu sormak lazım. Ama bizdeki bilgiye göre, buradaki amiral 30 Haziran’da askeri casusluk davası için Türkiye’ye davet edilmiş ve 7 Temmuz’da vertigo yüzünden “uçağa binemez” olduğuna dair bir rapor almış. Daha sonra kendisinin görevine son verildiğine dair karar da 27 Temmuz’da Resmi Gazete’de yayınlanmış. Kendisinin 26 Temmuz’da NATO toplantısına iştirak ettiği ileri sürülüyor. Bizdeki bilgiler bunlar, yani 27 Temmuz’dan bir gün önce bu toplantıya iştirak ettiği yönünde bilgi var.

FETÖ elebaşının iadesiyle ilgili süreç devam ediyor, ilave bilgileri, belgeleri ABD’ye ulaştırıyoruz, darbe girişimiyle ilgili dosyayı Adalet Bakanlığımız hazırlıyor; elde edilen bilgilerle birlikte beraber, ifadeler ve tüm gerekli delilleri de içeren dosya hazırlanıyor. Bizim ABD’ye yaptığımız çağrılar sonucu, ABD nezdindeki girişimlerimiz sonucu bazı olumlu sinyaller de almaya başladık. 23-24 Ağustos tarihlerinde ABD Adalet Bakanlığı’ndan bir heyet Türkiye’ye geliyor, 22 Ağustos’ta gelecekler, 23-24 Ağustos’ta görüşmeler
yapılacak. ABD’den aynı şekilde üst düzey ziyaret de bekliyoruz, hem John Kerry, hem de Biden gelmek istediğini söylemişti, bize sunulan tarihlerin uygun olduğunu biz belirtmiştik. Bu ziyaretlerden sonra da, dosya hazırlandıktan sonra Adalet Bakanımızla birlikte bu yeni delil ve dosyalarla Vaşington’a gidip girişimlerde bulunacağız, hem yeni belgeleri, yeni dosyaları teslim edeceğiz doğrudan, hem de iade için gerekli girişimlerde bulunacağız.

Esasen her şey ortada, aramızda iade anlaşması var, bugüne kadar da uygulamışız. Bu darbe girişiminin arkasında kimin olduğunu tüm dünya biliyor, tüm gerçekleriyle biliyor, biz diğer resmi belgeleri, delilleri de ulaştıracağız. Beklentimiz, ABD’nin en kısa süre içinde bu terörist başını, FETÖ elebaşını Türkiye’ye iade etmesi.

Teşekkür ederim.

SORU- Efendim, Biden’in ziyareti…

DIŞİŞLERİ BAKANI MEVLÜT ÇAVUŞOĞLU- Henüz netleşmedi ziyaretler arkadaşlar, bize önerilen tarihlere biz olur dedik, ama henüz daha o tarihlerde gelip-gelmeyecekleri konusunda bir teyit gelmedi, ama önümüzdeki günlerde bu teyidin geleceğini umut ediyoruz. 24’ünde gelmek istediklerini söylediler, biz de o günün uygun olduğunu söyledik, teyit henüz gelmedi.

Teşekkürler.